درباره علم شیمی
+
به طور کلي استروييد ها (چربيها) ترکيباتي هستند که داراي ساختمان اصلي سيکلوپنتانوپرهيدروفنانترن ( گونان ) مي باشند.داراي ساختارهاي چند حلقه اي هستند كه در روي اسکلت اصلي در موقعيت هاي مختلف عوامل گوناگوني ممکن است استخلاف شوند و به اين دليل ترکيبات زيادي به نام کلي استروييد وجود دارند که فقط عده معدودي از آنها داراي اثار و خواص فارماکولوژيک بوده و موارد استعمال درماني دارند. سر دسته و ترکيبات اصلي اين گروه موادي هستند که داراي منشا طبيعي حيواني (مانند هورمون ها و اسيدهاي صفراوي ) يا گياهي (مانند گلوکزيدهاي قلبي و آلکوييدها ) مي باشند بعدها براي به دست اوردن اثر بهتر يا به علت اين که از راه استخراج و تهيه بعضي از اين اجسام به صورت دارو مواجه با اشکالاتي بودند مبادرت به سنتز و تهيه مشتقات جديد نمودند.
به منظور آشنايي با ساختمان استروييدها قدري درباره ترکيبات هيدروسيکليک صحبت ميکنيم. اين ترکيبات از کوچکترين حلقه يعني C3 H6
سيکلوپروپان شروع شده و ترکيبات مختلفي از اين ماده که اثر بي هوشي داردسنتز شده مثل سيکلوپروپيل متيل اتر با اثر حشره کشي و سيکلورفان با اثر آنتا گونيستي مرفين . ديگر ترکيبات مجتمع است که بيشتر در آلکالوييدهاي گل هاي پيرتروم شامل سينرين ها و پيرترين ها بوده که خاصيت ضد حشره قوی دارند. ترکیبات شول موگرا جزو سیکلوپنتان ها هستند که اثر ضد جذام دارند و در این دسته ترکیبات دیده می شود و مهم ترین این اسید ها عبارتند از : اسید هیدنوکارپیک ٬ اسید شول موگریک ٬ اسید ستوشول موگریک و اسید گولیک و چون اسید ها روغنی هستند میزان جذب و امولسیون شدن آنها در بدن کم است لذا برای بالا بردن حلالیت و قدرت امولسیونه آنها امروزه ترکیبات صابونی قلیایی یا استرها یا اترهای امینوالکل آنها را مورد استفاده قرار می دهند تا این ترکیبات اسیدی روغنی به صورت ذرات ریز میکروسکوپی پایدار شوند و بدین ترتیب مناسب برای تزریق شوند.
یکی دیگر از اشکالات این اسیدهای ضد جذام وجود باند مضاعف در حلقه ی سیکلوپنتن آنها ست که اثرات سمی و شوک را به وجود می آورد با هیدروزنه کردن این باند مضاعف می توان این نقیصه را برطرف کرد. ترکیبات گروه تا حدی اثرات دارویی دارند سرامد این گروه اینوزیتول می باشد که به قند حیوانی نیز معروف است و در اکثر بافت های بدن وخود دارد ولی کمبودش در بدن عوارضی ایجاد نمی نماید.
کلسترول :
كلسترول از دسته ي چربيها (ليپيدها) است كه به غشاي سلول استحكام و انعطاف مي دهد.
حالت طبیعی آن به صورت آزاد یا استریفه اغلب متصل به پروتئید های خون است در مغز ٬ غده فوق کلیوی ٬ زرده تخم مرغ ٬ رنگ های صفراوی و نخاع شوکی نیز وجود دارد.طرز تهیه : لانولین یا مغز استخوان را به وسیله قلیایی صابونی می کنند و کلسترول آزاد شده را از صابون تشکیل یافته به وسیله کلروفرم اتر یا اتر دوپترول استخراج می نمایند. کلسترول هنگام تهیه ی لسیتین از مغز گاو واسب یا زرده تخم مرغ به عنوان ماده ی ثانوی می باشد . عموما کلسترول تجارتی دارای ناخالصی هایی است که نه تنها مربوط به طرز تهیه و منشا آن است بلکه مربوط به فاسد شدن آن در نتیجه اکسیده شدن در مجاورت هوا و نور و تبدیل یافتن به متا و اکسی کلسترول می باشد. كلسترول يكي از عوامل تشكيل رسوب يا نوعي چرك بيولوژيك در جدار شريان ها به نام پلاك است كه تنگ شدن شريانها و سخت شدن جريان اسيد خون به قلب را موجب مي شود. كلسترول به دو صورت در جريان خون وجود دارد جزء بد و مضر كلسترول را LDL و جزء خوب و مفيد آن را HDL مي نامند. اگر LDL موجود در خون اكسيد شود به شكل مسموميت زا در ميايد. كه اين مسموميت زايي را مي توان با مصرف غذاهاي سرشار از مواد ضداكسيدكننده كاهش داد.از جمله انتي اكسيدانهايي كه باعث كاهش سطح LDL در خون مي شوند تركيباتي تحت عنوان فلاونهاي پلي متوكسيلات( PMFs) آنتي اكسيدانهايي هستند كه به گروهي از مواد شيميايي گياهي به نام فلاونوئيدها تعلق دارند.فلاونوئيدها در انواع ميوه ها سبزيجات و چاي نيز موجودند. اين دسته از مواد در پوست مركبات به صورت قابل جذب در بدن وجود دارد عصاره ي مركبات حاوي مقدار جزئي از فلاونوئيدها است در حاليكه پوست آنها 20 برابر بيشتر داراي تركيبات فلاون است. ماست هم در كاهش LDL موثرميباشد علاوه بر استفاده از اين مواد غذايي مفيد بايد در رژيم غذايي از محتواي كمتر چربي اشباع شده گنجانده شود.براي افزايش جزء مفيد كلسترول HDL توصيه مي شود از ماهيهاي چرب كه سرشار از چربي امگا.3 هستند مثل ماهي قباد ٬سالمون٬تون و كيلكا استفاده شود
منشا سوختهاي گازي متفاوت است. برخي به طور طبيعي وجود دارند و برخي ديگر از تغيير شكل سوختهاي مايع و يا جامد تهيه مي شوند. سازنده ي اصلي مفيد آنها هيدروژن ٬ اكسيد كربن و متان است و گاهي هيدروكربورهاي سنگين تر مانند اتان و پروپان نيز در آنها وجود دارد. در گاز سوختني همواره مقداري گاز بي اثر مانند ازت و گاز كربنيك نيز موجود است. سوختهاي گازي را به دو دسته سوختهاي گازي طبيعي و سوختهاي گازي ساختگي تقسيم مي كنند. سوختهاي گازي طبيعي شامل گازهاي 1) طبيعي كه از رگه هاي نفتي وهمراه آنها به دست مي آيد. ب) گريزو كه از معادن زغال سنگ متصاعد مي شود و بيشتر داراي متان است. گاهي كمي اتان و گازهاي بي اثر مانند CO2 و N2 نيز در آن وجود دارد.
سوختهاي گازي ساختگي شامل انواع زير است:
الف) گاز تقطير زغال سنگ _ سازنده ي اصلي اين گاز متان و هيدروژن است ولي مقدار كمي CO و CO2 نيز در آن وجود دارد. قدرت گرمايي آن حدود 4200 تا 4500 كيلوكالري بر متر مكعب است. اين گاز را سابقا به نام گاز روشنايي يا گاز شهر مي ناميدند ولي امروزه گاز شهر محتوي گاز آب گاز فقير گاز روغن و يا گاز طبيعي است.
ب) گاز فقير يا گاز هوا _ اين گاز از گاز كردن كك ويا زغال سنگ توسط هوا و يا مخلوط هوا و كمي بخار آب تهيه مي شود. اگر فقط هوا بر روي سوخت جامد بدمند گاز حاصل محتوي CO است كه به وسيله ي CO2 و N2 رقيق شده است و قدرت گرمايي آن نزديك به 1000 كيلو كالري بر متر مكعب است. غالبا به هواي دميده شده كمي بخار آب اضافه مي كنند كه در اين صورت گاز حاصل محتوي مقداري هيدروژن نيز بوده و قدرت گرمايي آن به 1200 تا 1300 كيلوكالري بر متر مكعب مي رسد. اگر به جاي كك زغال سنگ قير دار كه غني از مواد فرار است به كار برند قدرت گرمايي گاز حاصل به حدود 1500 تا 1800 كيلوكالري بر متر مكعب مي رسد. در اين صورت گاز داراي متان و بخارات گودرون كه قابل فشرده شدن است مي باشد.
ج) گاز آب _ از گاز كردن كك ويا زغال سنگ به وسيله ي بخار آب و يا مخلوط بخار آب و اكسيژن گاز آب حاصل مي شود. اين گاز محتوي CO ٬ H2 و كمي CO2 است و به عنوان سوخت و مخلوط با گازهاي ديگر و يا به عنوان ماده ي اوليه برخي سنتز ها به كار مي رود و به همين جهت آنرا گاز سنتز نيز مي نامند. قدرت گرمايي آن حدود 2500 تا 2800 كيلوكالري بر متر مكعب است.
د) گاز آب كربور شده _ اين گاز مخلوط گاز آب و گاز روغن است و از تبخير مقداري از محصولات نفتي در گاز آب حاصل از گازوژن به دست مي آيد. محصولات نفتي در اثر حرارت تجزيه شده و مواد حاصل به گاز آب اضافه مي شود. با تغيير دادن جنس مواد روغني و شرايط كراكينگ مي توان نوع محصول را كنترل كرد.
ه) گاز كوره بلند_ اين گاز شبيه گاز فقير است زيرا از اثر هوا بر كك در كوره ي بلند به وجود مي ايدو مقدار هيدروژن آن بسيار كم است. قدرت گرمايي آن 800 تا 900 كيلوكالري بر متر مكعب است.
و) گاز تصفيه خانه نفت _ در اثر تقطير و كراكينگ محصولات نفتي نيز گازي شبيه به گاز طبيعي به دست مي ايد.
گاز طبيعي : گاز طبيعي غالبا همراه نفت است و نفت را از درون خاك به طرف چاه هاي استخراج مي راند. هنگام بالا رفتن مخلوط نفت و گاز در چاه ها گاز آن آزاد شده و مخلوط را به بالاي چاه مي برد. در نفتهاي كه از گاز اشباع نشده اند و فقط تحت فشار آب قرار دارند مقدار گاز حل شده كمتر و در نفتهاي فوق اشباع مقدار گاز بيشتر است. همچنين رگه هايي وجود دارد كه فقط داراي گاز طبيعي است و نفت ندارد. قسمت اعظم گاز طبيعي از متان تشكيل شده و غير از متان هيدروكربورهاي گازي ديگر از C2 تا C4 با مقادير متفاوت و همچنين هيدروكربورهاي بالاتر نيز در آن وجود دارد. گاز طبيعي ممكن است خشك و يا مرطوب باشد.گازهاي خشك مقداري كمتر از 13.4 سانتي متر مكعب بنزين در هر متر مكعب گاز دارا مي باشند. بنزين گازهاي مرطوب حدود 40.2 سانتي متر مكعب بر متر مكعب گاز است.گازهاي طبيعي گاهي علاوه بر هيدروكربورها محتوي CO2 ٬ H2 S ٬ H2 O ٬ O2 ٬ N2 و He نيز مي باشند. بين اين ناخالصي ها H2 O ٬ H2 S و CO2 نا مطلوب هستند. مثلا آب با هيروكربورهاي گازي توليد هيدراتهاي متبلوري مي كند كه داراي تركيب پيچيده بوده و در حين انتقال گاز به صورت بلورهايي شبيه برف ويا يخ در لوله ها و شيرها مي بندد و راه عبور گاز را مسدود مي كند. بايد توجه داشت كه بوتان نرمال و هيدروكربورهاي بالاتر هيدرات جامد تشكيل نمي دهند. به همين دليل بايستي گاز طبيعي را قبل از انتقال خشك نمايند. اگر گاز طبيعي داراي CO2 و H2 S باشد بايستي انها هم حذف شوند زيرا باعث خوردگي مي شوند. خشك كردن بايد به حدي باشد كه نقطه ي شبنم گاز زير پايين ترين درجه حرارت مسير گاز باشد. عوامل خشك كننده به صورت مايع يا جامد مصرف مي شوند. از بين خشك كننده هاي جامد اكسيد الومينيوم فعال شده و يا بوكسيت فعال شده بيش از همه به كار مي رودو نقطه ي شبنم را بيش از 50 درجه سانتي گراد پايين مي برد. براي تصفيه ي كردن مقادير زياد گاز از روش پيوسته به نام هيپرسورپسيون استفاده مي كنند در اين روش زغال فعال از وراء يك سري ظرف پايين مي رود در ظرف اول و در اولين مرحله زغال سرد مي شود سپس زغال وارد منطقه ي جذب سطحي شده و مواد مضر بر روي آن جذب سطحي مي شوند. زغال از مناطق ديگري مي گذرد كه در آنها به تدريج هيدروكربورهاي جذب شده را پس مي دهد و به اين طريق محصولات نسبتا خالص به دست مي آيد
در اثر خشك شدن انگور مقداري از سلولز و آب آن تحت تاثير دياستازها كه روي پوست موجود است به قند تبديل شده و آنرا سرچشمه ي نيرو مي سازد. انگور در اثر خشك شدن و كشمش شدن هيچ يك از خواص خود را از دست نمي دهد و بر عكس قندش زيادتر مي شود و خاصيت نرم كننده ي سينه را پيدا مي كند. پيامبر اكرم (ص) مي فرمايد : به كشمش اهميت بدهيد زيرا ان صفرا را به مرحله ي بروز مي رساند و آنرا نابود مي كند بلغم را از بين مي برد اعصاب را تقويت مي كند خستگي را زايل مي كند انسان را خوش اخلاق مي كند و غم و اندوه را از او دور مي كند.
و اما درباره ي انگور انگور حرارت بدن را تامين مي كند و از اين حيث هر كيلو انگور معادل دو كيلو گوشت مي باشد البته با بيشتر شدن حرارت بدن اعصاب تقويت مي شود و سستي و خستگي بدن نابود مي شود و نيز بلغم كه نشانه اش همان سستي و تنبلي است از بين خواهد رفت انگور دافع سموم بدن است و از اين حيث هر كيلوي آن معادل يك ليتر شير است و به علت داشتن آهن و منگنز براي خون مفيد بوده داروي كم خوني است و يبوست را ريشه كن مي كند معالج زيادي كلسترول خون است. انگور دو نوع خاصيت دارد هم مي تواند افراد چاق را لاغر و لاغرها چاق كند به اين ترتيب كه چاقها صبح انگور ترش و لاغرها انگور خيلي شيرين ميل كنند.
آب انگور از نظر خواص و تركيب به شير مادر بسيار شبيه است . انگور حاوي ويتامينهاي ث و ب و آ ميباشد. گوشت انگور مركب از اين مواد است آب 72.92 شيريني قابل تخمير 23.51 ٬ كرم تارتر 52 0.0 ٬ اسيد تارتريك آزاد 0.029 ٬ اسيد ماليك0.029 ٬ مواد ازته 0.038 مواد اندازه گرفته نشده 1.80 ٬ مواد معدني 0.015
شيرينيهاي انگور به اشكال گلوكز ٬ لولز ٬ مانيت و دوسيت مي باشد.
پيامبر اكرم فرمود بهترين غذاي شما نان و كاملترين ميوه انگور است.
بسياري از تركيبات شيميايي وجود دارند كه در مقابل نور حساس هستند. يعني در برخورد با پرتوهاي نوراني تغيير مي كنند. برخي از اين تركيبات به ويژه هاليدهاي نقره مي توانند تصاوير را بر روي كاغذ تثبيت كنند مجموعه فرايند هايي را كه كه بر پايه ي اين گونه خواص استوارند اصطلاحا عكاسي مي نامند. اولين فعاليت عكاسي به سال 1727 ميلادي برمي گردد. در ان سال شولز مشاهده كرد كه مخلوطي از نيترات نقره و گچ در مقابل نور تيره مي شود. در دهه ي 1830 يك فرانسوي به نام لويي داگر تصادفا كشف كرد كه براي ظهور يك تصوير از يك ورق مس پوشيده شده از نقره كه به وسيله ي بخار يد حساس شده باشد مي توان استفاده كرد. اين نوع تصوير كه به تصوير داگري معروف شد در نتيجه ي شستشوي صفحه با محلول غليظ نمك به دست آمد و حالت تثبيت دائمي داشت از اواسط قرن نوزدهم جنبه ي عمومي پيدا كرد. در سال 1839 داگر ضمن بررسي هاي بيشتر دريافت كه براي برداشتن هاليدهاي تقره نور نديده ي باقي مانده بر روي فيلم يا صفحه ي عكاسي بايد از محلول تيو سولفات سديم استفاده كرد كه با نمك هاي نقره تيو سولفات نقره محلول در آب كه قابل شستشو با آب است توليد مي كند فرايند پيشنهادي داگر موجب شد تا بتوان در كمتر از يك دقيقه عكس را ثابت كرد. در سال 1841 ويليام تالبوت استفاده از فرايند تازه اي را اعلام كرد. اين فرايند شامل تهيه ي كاغذ حساس در مقابل نور به وسيله ي يديد نقره است. عكس را بر روي اين كاغذ به وسيله ي اسيد گاليك مي توان ظاهر كرد ( روشي كه امروزه هم مرسوم است ) تصوير به دست آمده دقيقا برعكس وضعيت شيئي است كه از آن به دست مي آيد.يعني نواحي روشن آن تيره و نواحي تيره ي آن روشن ظاهر مي شود. (تصوير منفي) اين تصوير منفي اگر بر روي يك كاغذ حساس عكاسي قرار داده شود و پس از قرار گرفتن در مقابل نور ظاهر شود تصويري مثبت كه با وضعيت اوليه ي شيئي مطابقت دارد (تصوير مثبت ) را مي دهد.با وجود اينكه زمان لازم در فرايند تالبوت كمتر از فرايند داگر است اما تصاوير به دست آمده چندان واضح نيست آشكار است كه براي رفع اين نارسايي بايد با روش مناسبي هاليدهاي نقره را بر روي يك جسم شفاف تثبيت كرد.
اين كار در آغاز بوسيله ي سفيده ي تخم مرغ بر روي شيشه انجام ميگرفت و تصوير هاي نسبتا روشني بدست مي آمد اما اين تصوير ها به آساني آسيب پذير بود سرانجام در سال 1871 اين مشكل توسط يك عكاس آماتور و فيزيكداني به نام " مادوكس" به اين صورت از ميان برداشته شد كه وي امولسيون ژلاتيني از نمك هاي نقره را بر روي شيشه يا كاغد عكاسي تثبيت كرد در سال 1887 ايستمن دوربين كداك را نوآوري كرد كه در آن يك فيلم پلاستيكي( نيترات سلولز) آغشته به امولسيون ژلاتيني به كار گرفته شده و با آن فيلم مي توانستند يك صد عكس بگيرند اما اشكال اين كار در آن بود كه فيلم را همراه با دوربين مي بايست به مركزي كه مراحل ظهور و ثبوت عكس در انجا انجام مي گرفت فرستاده شود از آن زمان به بعد بود كه فن عكاسي وارد مرحله نويني شد.